Vi Phạm Đạo Đức Kinh Doanh Và Trách Nhiệm Của Doanh Nghiệp Hiện Nay

vi phạm đạo đức kinh doanh

Vi phạm đạo đức kinh doanh là hành động vì lợi nhuận mà đi ngược với quy tắc kinh doanh, ngược với sự trường tồn và phát triển bền vững. Những hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh được quy định trong khung pháp luật, thể chế kinh tế. Nhà nước quản lý tạo nên một môi trường kinh doanh lành mạnh, có nhiều sản phẩm trí tuệ của con người Việt Nam.

Đọc thêm:

1. Đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp

Những hành vi làm trái ngược những điều đã quy định trong thể chế kinh tế được xem là vi phạm đạo đức kinh doanh. Thuật ngữ này mới được hệ thống lại khoảng 3 thập kỉ bởi Nhà nghiên cứu đạo đức kinh doanh nổi tiếng, năm 1974 –  Norman Bowie.

Tìm hiểu về đạo đức kinh doanh là gì
Tìm hiểu về đạo đức kinh doanh là gì

Khi xuất hiện quan điểm đạo đức kinh doanh đã xảy ra nhiều ý kiến trái chiều xung quanh. Lý giải việc này bởi đứng trên một quan điểm có ý kiến chủ quan riêng, từ đó tạo nên sự mâu thuẫn.

Đứng trên vị trí của doanh nghiệp thì muốn giảm bớt chi phí, nâng cao năng suất lao động, mặt khác xã hội thì mong muốn doanh nghiệp tạo ta nhiều việc làm lương cao. Vị trí người tiêu dùng thì muốn mua hàng với giá thấp nhất.

Trên thực tế, vi phạm đạo đức dễ thấy nhất là việc làm ô nhiễm môi trường trong sản xuất. Để giảm tối đa chi phí phát sinh, các doanh nghiệp không tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất. Họ không làm hệ thống lọc chất thải mà cho trực tiếp ra sông, suối, biển, hồ, mang lại hệ quả khôn lường.

Từ đây những nảy sinh xung đột giữa cái mối quan hệ trong kinh doanh về đạo đức kinh doanh. Sự khác biệt lớn nhất chính là ai cũng muốn mình nhận được lợi ích nhiều hơn. Từ đây, cho thấy vai trò của nhà quản lý để cân bằng lợi ích của các bên.

2. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp về đạo đức kinh doanh trong nền kinh tế thị trường

Các điều kiện để thiết lập môi trường đạo đức kinh doanh:  Sự bền vững của xã hội, tính hợp pháp của thể chế và trách nhiệm của Chính phủ; niềm tin đối với tương lai của xã hội và của bản thân mình, tính hợp pháp của sở hữu và tải sản tư nhân, kiến thức mà hệ thống hoạt động cũng như cách thức để tham gia vào hệ thống đó.

Tình huống không vi phạm đạo đức kinh doanh là cá nhân và doanh nghiệp hành xử sao cho có lợi nhất cho mình trong khuôn khổ của pháp luật.

Kinh tế thị trường ngày nay đã hình thành một hệ thống pháp luật để bảo vệ lợi ích cộng đồng, xã hội. Mục đích để giảm thiểu các hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh, hành xử tư lợi, thiếu trách nhiệm.

Business ethics - đạo đức kinh doanh
Business ethics – đạo đức kinh doanh

Doanh nghiệp vi phạm đạo đức kinh doanh như: nới lỏng trần tín dụng để đẩy việc xây nhà và tiêu dùng lên cao, đóng gói những món nợ hay thế chấp thành những sản phẩm phái sinh đem bán trên thị trường chứng khoán; che dấu và lừa dối khách hàng.

Trách nhiệm của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường đơn giản là sự cam kết của doanh nghiệp trong ứng xử phù hợp với lợi ích trong hoạt động liên quan đến khách hàng, nhân viên, cổ đông, nhà cung ứng, xã hội, môi trường.

Trách nhiệm đối với xã hội là một phạm trù kinh doanh, liên quan đến mọi hoạt động trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Các tập đoàn Việt Nam đang đi đầu trong việc hoạt động đi đôi với trách nhiệm cộng đồng như Vingroup, Vinamilk, TH, Bamboo Capital,…

3. Một số thách thức, rào cản đặt ra

Các doanh nghiệp đã chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế với doanh nghiệp trong thời gian qua, đó là điều đáng tôn vinh. Ngoài ra còn tích cực tham gia các hoạt động vì cộng động như tương thân tương ái khi đồng bào gặp khó lúc dịch bệnh, thiên tai, đóng góp vào Quỹ xóa đói giảm nghèo của các tổ chức.

3.1 Các sự kiện vi phạm đạo đức kinh doanh nổi tiếng

Tuy nhiên, vẫn có những sự kiện khá lớn vì lợi nhuận mà bỏ qua lợi ích cộng đồng, gây bức xúc trong dư luận:  vụ Formosa Hà Tĩnh gây ô nhiễm biển miền Trung hay Công ty Vedan làm ô nhiễm sông Thị Vải,…

Sau các sự việc làm “lộ” ra trách nhiệm, các quy định vẫn còn lỏng lẻo, còn lỗ hổng để các doanh nghiệp “qua mặt”, thực hiện những hành vì ảnh hưởng đến cộng đồng, xã hội.

Các hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh khác phổ biến như gian lận thương mại thông qua giả mạo xuất xứ bán với giá cao, mượn danh, lợi dụng danh tiếng để “thổi phồng” chất lượng sản phẩm; trốn thuế, trốn kiểm tra chất lượng, xuất xứ. Các hành vi này trước là phạm luật, sau là vi phạm đạo đức kinh doanh.

Mối quan hệ giữa đạo đức và nhân cách
Mối quan hệ giữa đạo đức và nhân cách

Nhắc lại sự kiện của Công ty cổ phần Địa ốc Alibaba, khi doanh nghiệp này đã vẽ ra các dự án không có thật tại một số tỉnh phía Nam, mặc dù chưa làm thủ tục pháp lý, chưa được phê duyệt hay cấp phép làm dự án. Doanh nghiệp tự ý huy động tiền của khách hàng với mục đích chiếm đoạt.

3.2 Thách thức của Việt Nam trong việc hạn chế vi phạm đạo đức kinh doanh

Một trong những thách thức của doanh nghiệp Việt là việc nói “Không” với việc làm vi phạm đạo đức kinh doanh như tham ô, tham nhũng trong quá trình sản xuất kinh doanh. Các tập đoàn lớn trên thế giới đa số đã ý thức, phân biệt rõ việc này để đi đến đưa ra những quy định cụ thể.

Thêm nữa, rào cản tiếp theo là Việt Nam chưa có khung pháp luật và hướng dẫn doanh nghiệp báo cáo xã hội, báo cáo về kiểm toán xã hội. Các luật nước ta đã ban hành như: Luật Cạnh tranh, Luật pháp về kế toán – kiểm toán, đang chuẩn bị Luật về Quyền tiếp cận thông tin. 

4. Nâng cao đạo đức trong kinh doanh

Trách nhiệm xã hội sẽ được đề cao hơn cùng với sự hoàn thiện của khung pháp luật, bộ máy nhà nước, thể chế kinh tế cùng với quá trình phát triển của đất nước. Để hạn chế các vi phạm đạo đức kinh doanh cần chú ý cả hai phía là cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

4.1 Về phía cơ quan quản lý

Để đạo đức kinh doanh trở thành động lực cho doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, vận động mà cần một hành lang pháp lý có tính răn đe và đủ mạnh. Thay vi tin và sự tự nguyện của các doanh nghiệp bởi doanh nghiệp nào cũng đặt lợi ích lên hàng đầu trong quá trình hoạt động kinh doanh.

Lợi nhuận có thể làm doanh nghiệp mù quáng, quên đi mục đích kinh doanh ban đầu của mình và kể cả trách nhiệm cộng đồng. Từ đó, thực hiện các hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh, vô trách nhiệm. 

Vai trò then chốt của hệ thống luật pháp, các tiêu chuẩn về đạo đức kinh doanh được quy định thành tiêu chuẩn pháp luật để thực hiện trách nhiệm xã hội của cá nhân và DN, nhằm kiểm soát các hành vi làm giàu vô đạo đức, gây nguy hại cho cộng đồng.

Ngoài Nhà nước thì cần nâng cao vai trò của xã hội dân sự để giám sát, hạn chế các hành vi tư lợi, lạm dụng chức quyền của Nhà nước. Để không có sự tiếp tay của cán bộ công quyền thông qua các hành vi tham ô.

4.2 Về phía doanh nghiệp

  • Doanh nghiệp cần đặt chữ “tín” trong quá trình hoạt động kinh doanh. Đảm bảo chất lượng sản phẩm, dịch vụ, thực hiện đúng các tiêu chuẩn chất lượng đối với thị trường và người tiêu dùng. Doanh nghiệp bảo đảm tính ổn định của chất lượng sản phẩm, dịch vụ không vượt ra khỏi các quy định của pháp luật cho thương hiệu của mình.
  • Với quan hệ các nhà đầu tư, nhà cung ứng sản phẩm, các viện khoa học, trường đại học thực hiện các dịch vụ nghiên cứu, dịch vụ trợ giúp, giảng dạy, thiết kế,… 

Ngoài ra, doanh nghiệp cần có trách nhiệm đạo đức với người lao động, bảo vệ môi trường. Bài viết vi phạm đạo đức kinh doanh tham khảo tài liệu từ Tạp chí Kinh doanh, hy vọng cung cấp cho bạn độc cái nhìn khái quát nhất.